မြေပုံက မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် အဟာရချို့တဲ့၍ သေဆုံးသူ အမျိုးသမီး ၃ ဦးထိရှိလာ
ရခိုင်ပြည် မြေပုံမြို့နယ်က မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် အဟာရချို့တဲ့မှုကြောင့် သေဆုံးသူ အမျိုးသမီး ၃ ဦးထိရှိလာကြောင်း စခန်းတာဝန်ရှိသူများထံမှ သိရသည်။ သေဆုံးမှုမှာ ပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလထဲက ၂ ဦးနှင့် နိုဝင်ဘာလထဲက ၁ ဦးတို့ဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာလအတွင်းသေဆုံးသူ ၂ ဦးမှာ အသက် ၆၀ အရွယ်ရှိ ယော်နီဆာဆိုသူအမျိုးသမီးနှင့် အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ်ရှိ ဒါဟိိုင်မာဆိုသူဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့က သေဆုံးသူမှာ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးတို့ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူ ၃ ဦးလုံးမှာ စခန်းတွင် အနွမ်းပါးဆုံးအုပ်စုထဲမှဖြစ်ကြပြီး စခန်းတွင် ထောက်ပံ့မှုမရကြသည့်နောက်ပိုင်း စားနပ်ရိက္ခာ ကျပ်တည်းကြရာမှ အဟာရချို့တဲ့ကာ သေဆုံးကြရခြင်းဖြစ်သည်ဟု စခန်းမှာ တာဝန်ရှိအမျိုးသမီးတစ်ဦးက
မြေပုံမြို့နယ်မှာ မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များ အရေပြားရောဂါခံစားနေရ
ရခိုင်ပြည် မြေပုံမြို့နယ်က မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ကလေး၊ လူကြီးမကျန် အရေပြားရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရကြောင်း မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များက ပြောသည်။ ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ မွတ်ဆလင်မိသားစု ၆၀၀ ကျော် လူဦးရေ ၃၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး စခန်းတစ်ခုလုံးနီးပါး အနည်းအများ ခန္ဓာကိုယ်ယားယံခြင်းနှင့် အဖုအထစ်များ ဖြစ်ပွားနေကြသည်ဟု ရောဂါဝေဒနာခံစားနေရသူ မွတ်ဆလင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောသည်။ “စခန်းတစ်ခုလုံး လူကြီး၊ လူငယ်မရွေး ဖြစ်နေတာပါ။ တစ်ခန္ဓာလုံးယားယံပြီး စဖြစ်တယ်။ ယားနာပျောက်ဆေးတွေ လိမ်းပေမယ့်လည်း မပျောက်ဘူး။ တချို့ဆို အနာဆိုးတွေအထိတောင် ဖြစ်နေကြပြီ။ ဖြစ်နေကြတာက တော်တော်ကြပါပြီ။ မိုးရာသီကတည်းက စဖြစ်နေကြတာ။ ပျောက်လည်းမပျောက်ဘဲ ပိုပိုဆိုးဝါးလာပါတယ်” ဟု ပြောသည်။ အရေပြားယားနားများမှာ ခြေ၊ လက်၊ မျက်နှာ အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့အပြားတွင်
မင်းအောင်လှိုင် အရေး ICC တရားရုံးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ကုလစုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အကြီးအကဲပြော
လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်သော မြန်မာစစ်တပ် ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ရေး ICC တရားရုံးတွင် ဖမ်းဝရမ်းလျှောက်ထားလိုက်ပြီဖြစ်ရာ ကုလသမဂ္ဂစုံစမ်းစစ်ဆေးရေး IIMM အကြီးအကဲကလည်း ICC တရားရုံးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ပြောသည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာလွတ်လပ်သောစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးယန္တရား IIMM အနေဖြင့် ICC တရားရုံးနှင့် ဆက်လက် ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း IIMM အကြီးအကဲ နီကိုလတ်စ်ခွန်ဂျန်က တရားဝင်ထုတ်ပြန် ကြေညာသည်။ ICC ၏ တရားလိုရှေ့နေက စုံစမ်းစစ်ဆေးရာတွင် များစွာသော အထောက်အထားများနှင့် စိစစ်သုံးသပ်ချက်များ၊ သက်သေများ၏ ထွက်ဆိုချက်များကို တရားလိုရှေ့နေ၏ ရုံးထံ မျှဝေပေးခြင်းဖြင့် IIMM နှင့် နီးကပ်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြောင်း ဆိုသည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ ကလေးများအပေါ် ကျူးလွန်သည့်
မွတ်ဆလင်အရေးမှာ AA ကို လျစ်လျူမရှုဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးအကြံပေးပြော
မွတ်ဆလင်များ နေရပ်ပြန်ရေး ဖြေရှင်းရာမှာ အာရက္ခတပ်တော် AA ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမှာဖြစ်သလို လျစ်လျူမရှုဖို့လိုအပ်ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အကြံပေး မစ္စတာ တောင်းဟစ် ဟော့ဒ်ဆန်က ပြောသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို ရောက်လာကြသည့် မွတ်ဆလင်များကို နေရပ်ပြန်ပို့နိုင်ရေးအတွက် ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရနှင့် မြန်မာအစိုးရတို့ကြား သဘောတူညီမှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိ ၈ နှစ်ကြာလာသည်အထိ နှစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် သဘောတူညီချက်များကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်သေးကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတကာနှင့် မဟာဗျူဟာလေ့လာရေးသိပ္ပံ (BISS) မှာ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က မွတ်ဆလင်အရေး ဖြေရှင်းရေးဆွေးနွေးပွဲမှာ
ဖမ်းဆီးထားသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ၂၀ ဦးကို AA ကမ်းခြေစောင့်တပ်က ပြန်လည် လွှဲပြောင်း
အာရက္ခတပ်တော် AA က ဖမ်းဆီးထားသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ငါးဖမ်းသမား ၂၀ ဦးကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ထံသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြောင်း TTN သတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ပြည် ပိုင်နက် အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ငါးဖမ်းနေသော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံသား ၂၀ ဦးကို ငါးဖမ်းလှေများနှင့်အတူ AA ၏ ကမ်းခြေစောင့်တပ်သားများ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့မှာ ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသား ငါးဖမ်းသမား ၂၀ ဦးကို နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညနေတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ထံသို့ ပြန်လည်လွဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံအခြေစိုက် TTN သတင်းဌာနတွင် ဖော်ပြသည်။ ငါးဖမ်းနေစဉ် ဘင်္ဂလား-မြန်မာနယ်စပ်
မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များအတွက် ရခိုင်ဘက်မှာ Safe Zone ထားရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က UN ကို တောင်းဆို
မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များအတွက် ရခိုင်ပြည်ဘက်မှာ ဘေးကင်းဇုန် Safe Zone ထားရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကြားဖြတ်အစိုးရက ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ UN ကို တောင်းဆိုလိုက်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အကြီးအကဲ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ယူနွတ်စ်က မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ တွမ်အင်ဒရူးနှင့် ဒါကာမှာတွေ့ဆုံစဉ် တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သတင်းများက အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်ပြည်က ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရန် အကောင်းဆုံးစတင်ခြင်းနှင့် မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များ ကူညီထောက်ပံ့မှုရရှိရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်း ယူနွတ်စ်က တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာစစ်တပ်ကြောင့် မွတ်ဆလင် သန်းနှင့်ချီ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိသွားပြီး နောက်ထပ် မွတ်ဆလင်များ ထပ်မံ မဝင်ရောက်လာနိုင်ရေးအတွက် တားဆီးပေးလိမ့်မည်ဟု ယူနွတ်စ်က
ကျောက်ဖြူက မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များ စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်
ရခိုင်ပြည် ကျောက်ဖြူမြို့နယ် ကျောက်တစ်လုံး မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်နေပြီး အပြင်ထွက် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခြင်းလည်း မရရှိကြောင်း ဒုက္ခသည်များက ပြောသည်။ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ WFP မှ ထောက်ပံ့မှု မရရှိသည်မှာ ၅ လခန့် ကြာမြင့်နေပြီဟု မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်တစ်ဦးက ပြောသည်။ ” စခန်းမှာ စားဝတ်နေရေးက အရမ်းအခက်အခဲဖြစ်နေပါတယ်။ WFP ကလည်း မထောက်ပံ့တာ ၅ လလောက်ရှိနေပါပြီ။ အရင်ကတော့ WFP က လစဉ်ထောက်ပံ့ခဲ့ပါတယ်။ အခု ထောက်ပံ့မှု မရှိတော့ ထမင်းငတ်နေကြပါပြီ။ အပြင်ထွက်ပြီး လုပ်ကိုင်စားသောက်ဖို့ကလည်း အပြင်ထွက်ခွင့်မရဘူး။ ရေရှည်မှာ ထမင်းငတ်ပြီ လူတွေ အားလုံး သေသွားနိုင်ပါတယ်။ ” ဟု ပြောသည်။ WFP က
ပေါက်တော မွတ်ဆလင်စခန်းများတွင် ဝမ်းရောဂါကြောင့် သေဆုံးမှုမြင့်တက်
ရခိုင်ပြည် ပေါက်တောမြို့နယ်က မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျောဖြစ်ပွားနေသည်မှာ ၅ လခန့်ကြာမြင့်နေပြီး ကလေးငယ်များ သေဆုံးမှု မြင့်တက်နေကြောင်း သိရသည်။ အနောက်ရဲ မွတ်ဆလင်စခန်းတွင် ၇ ရက်အတွင်း ကလေးငယ်များအပါအဝင် ၃ ဦးသေဆုံးသွားကြောင်း တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောသည်။ ” အခု ၇ ရက်အတွင်း အမျိုးသမီး ၂ ဦးနဲ့ ကလေး ၁ ဦး ဝမ်းရောဂါကြောင့် သေဆုံးသွားပါတယ်။ ကျနော်တို့ခစန်းမှာ ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားနေတာ ၅ လ လောက်ရှိပါပြီ။ ဘာဆေးဝါးမှလည်း မရှိဘူး။ ဘယ်သူမှလည်း ဆေးမကုပေးဘူး။ ” ဟု ပြောသည်။ ပေါက်တောမြို့နယ်က မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းများဖြစ်သော ဆင်တက်မော်၊ ကြိမ်နီပြင်၊ အနောက်ရဲ၊ ငှက်ချောင်း (၁)၊
ပေါက်တောက မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော အဖြစ်များနေ
ရခိုင်ပြည် ပေါက်တောမြို့နယ်က မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်စခန်းများဖြစ်သော ဆင်တက်မော်၊ ကြိမ်နီပြင်၊ အနောက်ရဲ၊ ငှက်ချောင်း (၁)၊ ငှက်ချောင်း (၂) တို့တွင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှော ဖြစ်ပွားနေကြကြောင်း ဒုက္ခသည်များက ပြောသည်။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါကြောင့် အနောက်ရဲဒုက္ခသည်စခန်းမှာ ကလေးငယ်များ သေဆုံးမှုရှိနေပြီး အရေးပေါ်ကုသရန် လိုအပ်နေသည်ဟု အမည်မဖော်လိုသည့် စခန်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ ” စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်နေတာ ၅ လလောက်ရှိပါပြီ။ ကြုံရာရှာစားနေရပါတယ်။ ကလေးတွေက အစာအဟာရ ပြတ်တော့ ဗိုက်ဆာတဲ့အချိန် သန့်ရှင်းလား မသန့်ရှင်းလား မသိ တွေ့တဲ့ဟာ ကောက်စားတာပဲ။ စခန်းမှာ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်နေတဲ့သူ ကလေး ၂၀ ကျော်နဲ့ လူကြီး ၁၀ ကျော်ရှိပါတယ်။ ပြီးခဲ့ရက်ပိုင်းအတွင်းက ကလေး ၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးသွားခဲ့ရပါတယ်။
မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များအား တတိယနိုင်ငံများတွင် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တောင်းဆို
တောင်အာရှနိုင်ငံမှ မွတ်ဆလင်များကို အမြန်ခြေရာခံကာ တတိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်နေရာချထားပေးရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ယာယီအစိုးရအကြီးအကဲ အကြံပေးအရာရှိချုပ် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် မိုဟာမက် ယူနွတ်စ်က တောင်းဆိုသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရွှေ့ပြောင်းသွားလာရေးအဖွဲ့ (IOM) မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဒါကာမြို့ရှိ ၎င်း၏ရုံးတွင် တွေ့ဆုံပြီးနောက် အကြံပေးအရာရှိချုပ်က တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာခြင်းကြောင့် မကြာသေးမီလများအတွင်းက မွတ်ဆလင် ၈,၀၀၀ ခန့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အသစ်ရောက်ရှိလာသည့် မွတ်ဆလင်များနှင့် ယခင်ရောက်ရှိနေသည့် မွတ်ဆလင် စုစုပေါင်း တစ်သန်းကျော်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇားခရိုင်ရှိ စခန်းများတွင် နေထိုင်နေပြီး အများစုမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက မြန်မာစစ်တပ်၏ ဖြိုခွင်းမှုကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရသော သူများဖြစ်ကြသည်။ မွတ်ဆလင်ဒုက္ခသည်များ