စစ်ကောင်စီ ဖမ်းသွားသည့် ရခိုင်လူငယ် ၃ ဦး ပြန်လွတ်လာ၊ ပိုက်ဆံ ၄ သိန်းခွဲပေးခဲ့ရ
အိမ်နီးနားချင်းတိုင်ကြား၍ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးသွားသော ကျောက်ဖြူဒေသခံ ရခိုင်လူငယ် ၃ ဦး ယနေ့ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက် နံနက်က ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာကြောင်း နီးစပ်သူများက ပြောသည်။ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့ ည ၈ နာရီက ရန်ကုန်တိုင်း လှိုင်မြို့နယ် အမှတ် ၁၆ ရပ်ကွက် မာလာမြိုင်လမ်းက ရခိုင်လူငယ် ၂ ဦးနှင့် သမိုင်းက ရခိုင်လူငယ် ၁ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးသွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရခိုင်လူငယ် ၃ ဦးမှာ အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာ မရှိ၍ဟုဆိုကာ လှိုင်မြို့နယ် ဘာတာရဲစခန်းက ကျပ်ငွေ ၄ သိန်းတောင်းယူပြီး ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်သည်ဟု နီးစပ်သူတစ်ဦးက ပြောသည်။
ဗျိုင်းဖြူရွာသားများကို ရုံးချိန်းသော်လည်း စစ်ဆေးခြင်းမရှိ
မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မ ၁၇(၁) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံထားရသော စစ်တွေမြို့နယ် ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာသားများကို ရုံးချိန်းများချိန်းဆိုသော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာစစ်ဆေးခြင်းများ မပြုလုပ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုခံထားရသူများ၏ မိသားစုဝင်များက ပြောသည်။ ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာသားများကို ပြီးခဲ့သည့် မေလအတွင်းက စစ်ကောင်စီမှ ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ဇွန် ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ရုံးထုတ်ခဲ့ကာ ရုံးချိန်း ၂ ကြိမ်မြောက်အထိ တစ်စုံတစ်ရာ စစ်ဆေးခြင်းများ မပြုလုပ်ဟု မိသားစုဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ “ရုံးချိန်းမှာ ဘာမှ မစစ်ဆေးပါဘူး။ ထောင်က ခေါ်လာတယ် တရားရုံးသွားတယ်။ ထောင်ကို ပြန်ပို့တယ်။ တရားသူကြီးကလည်း ဘာမှ မစစ်ဆေးပါဘူး။ အခုလည်း ထပ်ချိန်းထားတယ်။ အမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး ၁၇(၁) အမှုလို့ပဲ သိထားတယ်။ တစ်ခြားဘာမှလည်း မသိရဘူး” ဟုပြောသည်။ ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာသားများကို
မီဇိုရမ်လူငယ်များကြောင့် ကုန်စည်များ ဖျက်ဆီးခံနေရ၍ ရခိုင်ကုန်သည်များ နစ်နာနေ
(မြန်မာ့အရေး ဝင်ရောက်မစွပ်ဖက်ရန် မီဇိုရမ်လူငယ်အဖွဲ့ကို AA သတိပေး) ပလဝမြို့ကတစ်ဆင့် ရခိုင်ပြည်သို့ သယ်ယူလာကြမည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရှိ ရခိုင်ကုန်သည်များ၏ ပစ္စည်းများမှာ ဖျက်ဆီးခံနေရ၍ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများရှိနေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ ရခိုင်မြောက်ပိုင်းကို အာရက္ခတပ်တော် AA က သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်အတွင်း ကုန်စည်များ မပြတ်လပ်ရေး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်းပြည်နယ်က အဓိက တင်သွင်းကာ ရခိုင်ကုန်သည်များက ကုန်စည်များ သယ်ယူတင်သွင်းနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မီဇိုရမ်အခြေစိုက် ဗဟိုလိုင်လူငယ်အစည်းအရုံး CYLA က ဒေသအာဏာပိုင်များ၏ အထောက်အပံ့ကိုရယူကာ ချင်းပြည်ထဲက တိုက်ပွဲများကို အကြောင်းပြပြီး ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ပတ်ကျော်ကစ၍ နယ်စပ်ကုန်စည်သယ်ယူရေးလမ်းများအားလုံးကို ပိတ်လိုက်သည်။ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်ထဲက ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်များမှာ ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူပြီး သယ်ယူလာအချိန်တွင်
DMG သတင်းထောက်နှင့် ရုံးဝန်ထမ်းကို ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းအပေါ် ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချပြီး အမြန်ဆုံးလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်း
Development Media Group (DMG) သတင်းထောက် ကိုထက်အောင်နှင့် ရုံးဝန်ထမ်း ကိုစိုးဝင်းအောင်တို့ကို အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အလုပ်နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်စီ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့က ချမှတ်ခဲ့သည့်အတွက် လွန်စွာ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါသည်။ သတင်းထောက် ကိုထက်အောင်မှာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်နေ့က ရခိုင်ပြည် စစ်တွေမြို့ ဝင်္ကဘာကွင်းတွင်ပြုလုပ်သည့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ ဆွမ်းဆန်စိမ်းလောင်းပွဲကို သတင်းဓာတ်ပုံရိုက်နေစဉ် ဖမ်းဆီးခံလိုက်ရသည်။ ထိုနေ့တွင် DMG ရုံးကို စစ်ကောင်စီက ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ညစောင့်ဝန်ထမ်း ကိုစိုးဝင်းအောင် ကိုပါ စစ်ကောင်စီက ထပ်မံဖမ်းဆီးကာ ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးကို ယမန်နေ့ ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် စစ်တွေမြို့နယ် တရားရုံးက
ရခိုင်မှာ ဆေးဝါး ပြတ်လပ်သွားပြီ
ရခိုင်ပြည်မှာ အရေးပေါ်လူနာများနှင့် နာတာရှည်ရောဂါဝေဒနာခံစားရသူများ အသုံးပြုရသော ဆေးဝါးများ လုံးဝ ပြတ်လပ်သွားပြီဟု လူနာများနှင့် ဆေးဆိုင်များက ပြောဆိုကြသည်။ လူနာတစ်ဦးအတွက် လိုအပ်သည့်ဆေးဝါးများကို တစ်မြို့လုံးရှိဆေးဆိုင်တိုင်းနီးပါးတွင် ဝယ်ယူသော်လည်း စုံလင်စွာမရရှိနိုင်တော့သည့် အခြေနေမျိုးအထိ ဖြစ်နေသည်ဟု စစ်တွေမှ ဆေးဆိုင်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးက ပြောသည်။ “ဆေးဝါးတွေက တော်တော်ကို ပြတ်နေတာပါ။ ဆေးဝါးသယ်လို့ရမယ့် လမ်းကြောင်းကို မရှိတော့ပါဘူး။ အခုအခြေနေက ဘယ်လိုဖြစ်နေလဲဆိုတော့ မြို့မှာရှိတဲ့ ဆိုင်တိုင်းမှာ ဆေးလိုက်ဝယ်ပေမယ့် လိုအပ်တဲ့ဆေးဝါးအစုံအလင်ကို ရနိုင်ဖို့ ခဲယဉ်းတဲ့အခြေနေကို ရောက်နေတာပါ” ဟုပြောသည်။ ၂၀၂၃ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ စတင်ချိန်ကတည်းက အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ ရခိုင်ပြည်အတွင်း ရေလမ်း၊ ကုန်းလမ်းအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ခဲ့၍ ယင်းအချိန်ကစပြီး ဆေးဝါးများပြတ်လပ်နေခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းကို အာရက္ခတပ်တော်
ဗျိုင်းဖြူရွာသား ၄၀ ကျော် မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှု ပုဒ်မ ၁၇ (၁) ဖြင့် တရားစွဲခံရ
(ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့က ပထမဆုံးအကြိမ် ရုံးထုတ်စစ်ဆေး) ရခိုင်ပြည် စစ်တွေမြို့နယ် ဗျိုင်းဖြူရွာသား ၄၀ ကျော်ကို မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မ ၁၇ (၁) ဖြင့် စစ်ကောင်စီက အမှုဖွင့်တရားစွဲဆိုထားကြောင်း မိသားစုဝင်များထံမှ သိရသည်။ မေလ ၂၉ ရက်နေ့က ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်လာပြီး ရွာသား ၂၀၀ ခန့်ကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ကာ ယင်းအထဲက ၇၈ ဦးကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ကျန်ရွာသားများကို စစ်ကြောရေးသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး ယင်းအထဲက ၄၅ ဦးခန့်ကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မ ၁၇ (၁) ဖြင့် တရားစွဲထားကြောင်း စွဲဆိုခံရသူ မိသားစုဝင်တစ်ဦးက ပြောသည်။
အရပ်သားများကို အကြမ်းဖက်နေ၍ MSF က ရခိုင်ပြည်အတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရပ်ဆိုင်း
ရခိုင်ပြည်အတွင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ပြင်းထန်လာခြင်းနှင့်အတူ အရပ်သားများကို ထိခိုက်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ လုပ်ဆောင်လာ၍ လူသားချင်းစာနာမှုကူညီပေးနေသည့် MSF ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဟု သိရသည်။ အရပ်သားများအား အကြမ်းဖက်ခြင်းနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများပေးရန် ကန့်သတ်ချက်များစွာရှိနေ၍ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်နှင့် မောင်တောမြို့နယ်များရှိ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများကို နယ်စည်းမထားဆရာဝန်များအဖွဲ့ MSF က ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြောင်း ယနေ့ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ “ကျွန်ုပ်တို့၏ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အကန့်အသတ်မရှိ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းကြောင့် အဆိုပါ လူထုအတွက် လိုအပ်ချက် များပြားနေချိန်၌ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်ခြင်း အခွင့်အလမ်းများ အလုံးစုံ ပြတ်တောက် သွားရပါသည်။” ဟု MSF က ထုတ်ပြန်ပြောဆိုထားသည်။ ဇွန်လ
မောင်တောက သိုလှောင်ရုံ ဖောက်ထွင်းခံရမှု WFP ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချ
ရခိုင်ပြည် မောင်တောမြို့တွင်ရှိသော ကုလသမဂ္ဂ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် WFP ၏ စားနပ်ရိက္ခာသိုလှောင်ရုံ ဖောက်ထွင်းခံနေရ၍ WFP က ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ယနေ့ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ပြောဆိုထားသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မောင်တောမြို့ရှိ WFP သိုလှောင်ရုံမှာ ဖောက်ထွင်းခံရသည့်အပြင် မီးရှို့မှုလည်း ခံထားရကြောင်း သိရသည်။ ” ကုလသမဂ္ဂ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) အနေဖြင့် လွန်ခဲ့သည့် စနေနေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မောင်တောမြို့ရှိ WFP ၏ သိုလှောင်ရုံအား ဖောက်ထွင်းလုယက်ခြင်းနှင့် မီးရှို့ခြင်းလုပ်ရပ်များကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။ ” ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ဖောက်ထွင်းသူများကို